SHERQI TÜRKISTAN JUMHURIYITI SÜRGÜNDIKI HOKUMITI
 
SHERQI TÜRKISTAN JUMHURIYITI SÜRGÜNDIKI HOKUMITI
 
 
 
 
       E-mail: info@eastturkistangovernmentinexile.us or hokumet@eastturkistangovernmentinexile.us Phone: 571-344-3886
THE GOVERNMENT-IN -EXILE OF EAST TURKISTAN REPUBLIC
INDEPENDENCE FOR EAST TURKISTAN!  CHINA OUT OF EAST TURKISTAN NOW!  STOP KILLING THE PEOPLE OF EAST TURKISTAN AND RELEASE ALL POLITICAL PRISONERS NOW!                                      
                              Biz Nime Üchün Inqilap Qiliwatimiz?
                                          
(Deslapqi Inqilap Mekhsidi)































Bu kitapche buyerde Amerika Qoshma Shitatlirining Ürümchide Turushluq Konsulxanisi üchün yezilghan esl engilizche terjimisidin qayta Uyghurchigha qilin’ghan terjimisi bolup hesaplinidu- Enwer Yüsüp.

Atilirimiz we atilirimizning atiliri biz yashawatqan bu tupraqni "Sherqiy Türkistan" dep atighan. Qedimqi zamandin biri, bu yerde Ughurlar, Taranchilar, Qazaqlar, Özbekler, we Tatarlar yashap kelgen we hazirqi zamanda hem ularning ewlatliri yashimaqta. Bu teritoriyide hazir 4 milyon ahale bolup buning üch milyoni yuqurda iz’har qilin’ghan üch milletlerdin teshkil tapqan; shuning üchün, bu bölge, Türkistan, "Türk milletlirining qelbi" dep atalghan.

Bizning, Qazaqlar, Qirghizlar, Özbekler, we Tatarlar bilen bolghan qandashliq munasiwitimiz nahayiti yeqin. Sovet ittipaqida bu iriqlarning herbiri özlirining hökümetlirini qurdi we ularning azaliri hör we bextlik yashimaqta. Ichimizdiki aq saqalliq yashanghanlarning özlirining bilisheche bizge eytip birishlirini eshtining, Sherqi Türkistan milletlirining tarixining nime ikenligini we uning qandaq bashlanghanlighini.

Biz kim? Bizning yeqinqi we yiraqtiki munasiwitimiz kimler we qeyerler bilen? Biz üchün qimmetlik bolghan söyümlük mesh’hur ejdatlirimiz kömülgen yerler qeyerde?

Bu su’allargha jawap birishte, heqiqetni istigan we qelbi sap bolghan hechqandaq kishi bizning millitimizning we rohimizning yildizining Xitayda emes, Orta Asiyada, Qazaqistanda, Qirghizistanda, Özbekistanda, we Tataristanda mewjut ikenligini eytishta xatalashmaydu. Bizning yerlik tupraghimiz Sherqi Türkistan bolup, bizler Sowitler Ittipaqlighidiki, biz bilen qandashliq munasiwiti bolghan u eriqning sherqi tarmaqliridin bolup, inqilap qiliwatqan bölge biz bolimiz.

Ikki yüz yildin biri Astraxan we Kaspi dengizining qirghighidin kelgen Qalmaq ahalisi bizning ichimizde hechqandaq sürkülüsh peyda qilmastin dostaniliq bilen yashimaqta. Undaqta, biz bularning yildizni Xitaydin emes, Urus Qalmaqlirining sürgünliri dep körimiz. Äger ulardin suralsimu özliri shundaq jawap biridu.

Hazir Sh.T.da yashimaqta bolghan (Aq) Oruslar özliri heqqide oxsash terifat biridu (meslen, özlirining Xitaydin emes Russiyedin kelgenli heqqide).

Sh.T.da yashimaqta bolghan 14 milletning ichide, eng nopusluq bolghan 10 millet bolup, Xitaylar bilen hechqandaq eriq yaki mediniyet munasiwiti yaki hechqandaq qandashliq ortaqliqi yoq yaki hech mewjut bolmighan.

Amma, Xitayning Uzaq chöl bayawanliridin qilich, neyze, we qamchilar bilen Sh.T.gha kelgen Xitaylar bizning tenchliqni söyishimizdin, aqkönülligimizdin, we ishenchechanlighimizdin paydilinip, bizning hoqüqimizni pütünley özlirining qoligha eliwaldi; bizdin eghir baja we herxil i’ane aldi; bizni haywandinmu az heqqimiz qalmighangha qeder ezdi. We shuning bilen bir waqitta, bular dunyadiki eng qalaq xelq bolup, bizge parlaq yasham birelmidi, bizning bilim yaki mediniyitimizni östürelmidi, bular xelqning adettiki turnush sewiyisini yuquri kötürelmidi; uning ornigha bizni bulidi, qulliqta tutti, sawatsiz we zindanning ichide saqlidi. Shuningdin tartip ta hazirge qeder tupraghimiz "Gherbi Xitay" yaki "Sinjiang" dep ataldi we tarixtin biri atilip kiliwatqan "Sherqi Türkistan" digen isimni tilgha elishni men’i qildi.

Bizning ata-bowillirimiz yüz yillarche wesh’i Xitaylar teripidin ezilip keldi. Bu zulumning heqiqi mahitini chüshünishte biz peqetla hazirqi peytte xelqimizning Xitaylar Teripidin eziliwatqanlighinini nezerge elishimiz lazim.

Ötmüshtiki köpünche waqitta bizning xelqimiz bu zulumgha chidashliq birelmidi; ularning sebrisi qalmidi, ular özlirining qebi’i zorawanlirigha qarshechiqip büyük qehrimanliq bilen inqilap qildi. Bu urushlar tarixqa ayandur. Bu mujadilide shiyit bolghan sewgili bowillirimizning isimliri choqum Xitaylarning bizni qul qilishigha qarshechaqiridighan bayraq bolishi lazim!

1926 we 1927 inji yilliri Sheng Dubanning wehshi siyasiti ijra qilinishqa bashlinish bilen fashizin bashlandi.
Oxshashla, bu fashizim tenchliqni we höriyetni söygen xelqni özining düshmini yisaplap, Sheng duban we uninggha egeshküchi wesh’i Xitaylar biz yerlik Sh.T. xelqini özlirining düshmini we tüwen tebiqidiki eriq yisaplidi. Bizni herxil qebiy usullar bilen ezdi. 1926 we 1927, we uningdini kiyinki yillarda Sheng duban Haji Niyaz, Sherifjan (Altay Qazaqlirining rehbiri bolup, u Xitay we Urus tillrini yaxshi bilidighan kilishken, jangha yeqin chong ustiqanliq, beden qurulishi we jismani jasariti jehettin mesh’ur bir kishi bolup, u xelq ichide bir epsane bolghan), we bashqa 4,000 din artuq bashlamchi, eng söyülgen, eng köp bilidighan, eng eqilliq, yitekchilik qilishta heddidin ziyade qabiliyetlik insanlarni qamidi. Biz uni unutalamduq?

U bularni tutqandin kiyin, Sheng duban ularni qiynash zindanigha atti, ularning söngügi sunghangha qeder urdi, ular ölgengicha kikidikini siqti we zeherlidi. Bularning Sheng dubanning köz aldidiki gunayi, höriyet we bext izdigen xelqimizning wekilliridin bolghanlighidindur.

U waqitta qamalghanlardin nahayitti az sandikilliri tixiche hayat bolup qara zindandiki az sansikiler Sheng duban ning qulida qiylinip öltürülüp yoqulishini kütmekte. Bularning ehwali shuqeder echinishliqki eger bularning eng yeqin dostliri bularni körse tunalmaydu, we bularning anilliri, ayalliri, yaki balilliri bularning haligha chidap turalmaydu.
Bu charisiz we taleysiz xelq bolsa, Uyghurlar, Taranchilar, Qazaqlar, Qirghizlar, Özbekler, we Tatarlardur. Likin bular biz üchün, biz mensup bolghan eriqning wekilliridinmu qedirlik: bular bizning atalerimiz, bizning akalerimiz, bizning inilerimiz we bizning tuqqanlerimizdur.

Hey, xalayiq! hemme insangha obdan uqturghinki:

Sheng dubanning turmisi ichidiki charisiz, taleysiz xelq, öleshning aldidiki eng axirqi nepeslirini almaqta, bularning rohi we bularning bizge: "Sheng dubanning qolida chikiwatqan ahu-peryadimizgha biz üchün intiqam al. Biz qinimizni töküwatimiz we xelqimiz üchün jan biriwatimiz: buning üchün hem biz üchün inqiqam al." dep teqezzalinishi köz aldimizda namayen bolmaqta.

Mushu waqitning özide, tupraghimiz Sh.T.da hökmuranliq hoquqining hemmisi peqetl Xitaylarning qollirida bolup, biz insani heqqimizni yoqatqan kishilerdurmiz. Herqandaq eqiligisi bolghan insangha melum bolsunki hoquq Xitayning qolidila bolidiken, buyerde hechqandaq barawerlik we heqqaniyet bolmaydu. Biz, peqetla fashist Xitay hökmuranlirining kaniyini boghuzlap öltürgen waxtimizdila qayta yorughliqqa erisheleymiz.

Xitay hökümdarliri Xitayning uzaq jayliridin bir million Xitay we Xitay bandit (Hung hu tzu) lirini territoriyimizge yötkimekchi boliwatidu. Bularning bezilliri eskerning qiyapitidiki köchmenler bolup, alliburun Tihwa (Ürümchi) ge kilip boldi; bular bir qanche wilayet we nahilerge tarqitildi. Buningdiki mexset, Xitaylar bizlerni wetinimiz sürüp we bizni zorliq bilen sherqqe toghri yötkesh. Xitaylarning bizge qarshi qilmaqta bolghan bu ish-herketliri biz üchün eng qebih ölümdur: herandaq kishi buni choqum bilish lazim. Äger bilmiseq, bizning söngügimiz Xitaylarning makanigha uzaq bolghan yolning bir teripide kömülmestin sesiydu; Xitay we Xitay banditliri bizning öyimizde yashaydu, mal-mülükimizni alidu, baylighimizgha ige bolidu, bizge xujayin bolidu; zorluq bilen xotin we qizlirimizgha tajawuz qilidu. Bizning qorqanchaqlighimiz, yawashlighimiz, we ishenchechanlighimizdin paydilinip bular bizni közige ilmey mazaq qilip külidu.

Bizning ichimizdiki tereqqiyat perwer, kelichektiki halimizni we shansimizni oylaylap köridighan xelqler her jayda mewjut bolup wesh’i Xitaylar gha qarshi yerasti teshkilatlar uyushturdi, chünki Xitaylar bizlerni tegi yoq bir zindan’gha tashlash üchün heydep ketiwatidu.

Bizning jengchillirimiz xelqning azadlighi üchün küchümizni dostliq ichide birleshtüridu we toghra rehberning yitekchiligide Xitaylarning zorawanliq küchini tarmar qilish üchün Xitaylargha qarshi algha atlinidu; buning üchün herbir yerlik orunde yerasti "Milli Azatliq Uyushmilliri" qurulmaqta.

Bizning "Milli Azatliq Uyushmilliri" qurishimizdiki mexset, xelqimizni wesh’i Xitaylarning qul qilishidin azad qilish, uningdin kiyin, Xitaylar terifidin izilgen, kikirdigi siqilghan, we yenjiwitilgen xelqning erkinlikke iriship bir millet erqidin bolup qayta bash kötürip, qanun, ixtisad, mediniyet, we shanli hayat aldida baraber bolush üchündur.

Bizning Milli Azatliq Uyishmillirimiz we herbir uyushmidiki hemme azalar Ċllċning namigha, qehriman ejdatlirimizning rohi we hazirqi xelqning aldida qanunluq we qanunsizliq bilen, gep bilen we quralliq küch bilen, kiche we kündüz tüwendiki ghyige yetküche jushqunluqliq we qehrimanliq bilen inqilap qilidighanlighigha qesem ichti.
1. Biz Xitaylarning Sh.T. (Sinjiang) ning hemme jayliridiki hökmuranlighini yoqutush we Xitay zalimlirining wetinimizdiki hemme yildizlirini weyran qilish üchün urushiwatimiz.

Sh.T. özining heqiqi igillirige ayit bolup, Uyghurlar, Taranchilar, Qazaqlar, Qirghizlar, Tatarlar, Özbekler özlirining ichide tinich we dostluq ichide yashap kelgen we Xitaylarning zulumidin izilgenler Monghullar we bashqa Xitay bolmighan milletler bilen birlishish. Sh.T.da Xitay basqunchi hökümiti we Xitay basqunchilliri üchün hech orun yoqtur.

2. Milli Azatliq Uyushmilliri we bularning hemme ezaliri Sh.T. diki hemme eriqlargha heqiqi beraberlik yaritish üchün inqilap qiliwatidu.

3. Sh.T.diki hemme xelqning saylanghan wekilliridin teshkil tapqan Qurultay qurup, Milli Siyasi Ortaqliq yaritish üchün mujadile qiliwatimiz; bu Milli Siyasi Ortaqliqni uyushturghan wekiler chuqum her bir eriqning nopus sanining nispiti byinche saylinishi lazim. Biz özimiz bu Milli Siyasi Ortaqliqning heqiqi igilliridin bolishimiz lazim, amma hergüz Xitaylar emes. Uningdin kiyin Xitaylarning bizlerni haqaretlishige we xarlishigha hechqandaq yol qalmaydu: biz özimizning yashamimizni we bextimizni özimizning istigi boyinche elip barimiz, likin Xitaylarningki boyinche emes.
Milli Siyasi Ortaqliqigha wekil bolup saylanghanlarning ichidin eng eqilliq, eng heqqani, we xelqning köpchiligi sewgen kishilerni tallap bular bilen özimizning hökümitimizni teshkillep chiqimiz.

4. kilichekte wilayet, kasaba, yeza, we kichik yeza qishlaq idarillirining we teshkilatlirining ishenchlik, qeyser, iqtdarliq heqqani ezaliri yerlik xelqning köpchiligi terifindin saylanghanlardin teshkil tipishi üchün Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning ezaliri Xitaydin basha hemme eriqtiki xelqlerning menfeti üchün jeng qilmaqta.

5. Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning ezaliri Sh.T.diki herbir milletning mediniyet tereqqiyati üchün we her milletning özliririning tilida tewen we ottura derjilik mektep qurup chiqish üchün jeng qilmaqta, bu mektepler hökümet terifidin desteklinidu.

6. Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning ezaliri Sheng duban ning özining hökmiranliq siyasitige qarshechiqip qilishidin qorqup men’i qilghan Uyghur, Qazaq, Mongghul, we bashqa millet eriqliridin tashkil tapqan milli mutizam eskerlirini qayta qurup chiqish üchün urushiwatidu.

7. Sheng duban, ghaljirliship, eskiri we döwlet hoquqining hemmini öz qoligha eliwaldi; pütün Sh.T. boyinche hemme hökümdarliq eskiriliship ketken bolup; sheherlerde seqi yönetim (herbi maniwir) ilan qilindi, we kech bolar bolmas kochilardiki hemme herket mutleq cheklendi; ruxsetsiz sheherdin ayrilish mümkin emes. Qarangghu chüshkendin kiyin kishilerning yalghuz dostlirini emes, herqanchi zürür bir ish bilen eng yeqin uruq-taqqanlirinimu ziyaret qilishigha yol qoyulmaydu, meslen, birer kishi shikidin sirtqa chiqishi hamanla, bir Xitay uni tutup: "Nege barisen?" "Nime seweptin?" "Nime diding?" qatarliq su’allarni suraydu. Her kishining herqandaq kishi üstide ishpiyunliq qilip poliske melum qilish mejburiyiti bar. Hazirqi peytning özide Sh.T. (Sinjiang) bir büyük zindan boldi; milletler uning ichidiki mehkumlar we Xitaylar bolsa ularni yoqatquchilar. Xitaylar mishu ehwalni yerlik xelq üchün bext-sa’adetlik yashash dep yisaplimaqta.

Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning ezaliri bu zalim Sheng duban terifidin qurulghan turma sistimisini aghdurup tashllap, millitari we hökümet hoquqining bu bir adamning idari qilishidin tartiwilip biguna xelqni qamaqtin azat qilish üchün urushiwatidu.

8. Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning ezaliri yerlik xelq ichidiki yoqsul xelning menfeti üchün küresh qilip Sheng duban terifidin qamalghan we tixiche ölmey yashawatqan we Xitaylarning zulimini chikiwatqan nurghunlighan insanlargha erkinlik birish üchün inqilap qiliwatidu; bu insanlar xelqning eng ishenchlik, tebi’i halda xelq terifidin hoquq birilgen, ichimizdiki eng önemlik we biz üchün en qimmetlik.

9. Axirqi Sh.T. bilen Sowit hökümiti otturisida mewjut bolghan dostane tijari munasiwet Xitay hukümdarliri terifidin toxtitiwitilgen bolup; bu toxtighan xelqning hayatida müshkillik yaratti, yezilarda dixanchiliq we charwichiliqning ösüshini tosti, we bazarlardiki tijaretning turup qilishigha yol achti; her bir aylidiki künlik turmush müshkilleshti. Herbir yerlik bölgidiki ach qiliwatqan, yalingach qiliwatqan, ishsiz qiliwatqan, we herjehettin hali xaraplishiwatqanlarning sani barghansiri ashmaqta. chong sodigerler kichik boldi; kichikler weyran boldi, weyran bolghanlar tilemchi boldi. Ish biridighanlar bolmighanliqtin tejrübilik ishchilarmu ishsiz qaldi. Netijide bularning kirimimu müthish derjide chüshüp ketti. Bundaq shansizliqqa uchrawatqan kishilerning sani kündin-künge yuquri örlimekte. Bazarlarda at-ulaghlarni alidighan xeridar yoq, herxil tiptiki yunglar, tiriler, yaki ashliq, yaki kichik yezilardiki bashqa mes’ulatlarni we charwa yitishtüridighanlarning mes’ulatlirighimu xiridar yoq.

Küchlik xeridar, Sowsintorg, Sheng duban ning ichki we tashqi siyasitining netijiside Sh.T.din chiqip ketti. Ozuqluq we yeza-qishlaqlardiki bashqa at-ulagh, qoy qatarliq charwichiliq mehsularning neqi nahayiti tüwen bolup: charwichilar özlirining mes’ulatliridin kirim qilghan pul bilen aylillirining kündülik turmishida lazimliq eshyalarni alalmaydu. Texi bu puldin Xitay hökümdarliri mejburi herxil alwang-yasaq larni alidu. Buning bilen hechkim özining tapqan puli bilen özige lazimliq we özi xalighan nersilerni alalmaydu. Dixqanlarning hayati, at-ulagh we qoy yitishtüridighan carwichilarning hayati, omumen qilip eytqanda pütün xelqning hayati kündin-künge bara-bara eghirlashmaqta. Sh.T. xelqi ata-anisiz yaki yighisni pes qilidighangha hechkimi bolmighan yitim balilargha oxshaydu. Wesh’i Xitaylar anistin tughulghan balini parchilap tashlidi (Sowit Hökümiti) we ayaq-asti qilip izish üchün uni ügey anigha berdi (Üch Xelq Pirinsipliri). Sh.T. xelqi üchün, Sh.T.ning Sowitler Birligi bilen bolghan ortaq we dostane munasiwitining Xitaylar terifidin yamanlashturulishi we ularning wesh’i Xitaylar terifidin chiqilrilghan Üch Xelq Pirinsiplirigha baghlinip qilishi qiynap öltürülgen ölüm bilen baraberdur.

Milli Azatliq Uyushmilliri achliqtin ölümge ömilewatqan pütün xelqning azatlighi üchün, bizning büyüxöriyetni söygüchi dostimiz we qoshnimiz bolghan Sowitler Birligi bilen bir yengi küchlik we heqiqi semimi dostane munasiwet qurup chiqip hemme tijeretchi we Sowsintorglar bilen bolghan keng we tuluq tijaretni tereqqi qildurush üchün chuqum küresh qilishimiz lazim. Biz, Xitaylarning bizning bashqi qanun tüzümlirimizge we xelqimizge ziyanliq bolghan bazar neqini bikitish bayanatigha xatime birish üchün mujadile qiliwatimiz.

10. Milli Azatliq Uyushmilliri Xitaylarning xelq üsiti yürgizilmekte bolghan chidighisiz alwang-sliq yükini yengillitish we uninggha xatime birish üchün küresh qilishi lazim. Biz Xitaylarning cheksiz we köpiyiwatqan saqchi we eskerlirini azaytishini telep qilimiz.

11. Milli Azatliq Uyushmilliri xelqning dini erkinligini saghlash üchün küresh qilimiz we dini pa’aliyetler üstide yürgizmekte bolghan cheklimillirige qarshi turimiz.

12. Milli Azatliq Uyushmilliri Xitaylar we Xitay banditlirining Sh.T.gha yötkülishini we biz ziminning xelqini zorluq bilen ana tupraghimizdin Sherqqe sürüshige küchlük we rehmisizlik bilen qarshi turishimiz lazim.
Xitaylar yalghan we shirin sözler bilen bizni qolgha keltürishke urunsimu, tuprighimizdin hechyerge yötkelmeymiz, Xitaynimu tuprighimizgha kirgili qoymaymiz, chünki biz bularning biz üchün ölüm bilen baraber ikenligini yaxshi bilimiz.

13. Milli Azatliq Uyushmilliri chuqum terilghu yer, deryalar, sün’i su yollirining köpiyishi we kingiyishi üchün we shuninggha oxshash mohim lahiyelerni yengi hökümitimizning nezer-itibarigha selish we ularning perq itishige yardem qilish üchün küresh qilimiz.

14. Milli Azatliq Uyushmilliri chuqum Xitaylarning xelqimiz üstide zorluq bilen yürgizmekte bolghan hemme herxil tiptiki eghir we müshkül emgekke selish (pütünley birimsiz yarlerde xendek kolatturush) qa qarshi turishimiz lazim, chünki yerlik xelqqe hechqandaq paydisi yoq we hech kishimge lazim emes.

Qanxor Xitaylarning zulimi shuqeder Fashistliqta chikige yettiki; Xitaylargha qarimay birdemmu jim-jit we sebri bilen olturush mümkin emes. Herqandaq kishi shuni bilishi lazimki ikki xil yashamni tallashning zamani yitip keldi: bextlik ichide hör yashash, yaki qanxor Xitaylarning qul qilishi ayaghi astida yenjilip ezilish.

Milli Azatliq Uyushmilliri we ularning azaliri hemme xelqqe mundaq agalandurush biridu: eger biz qorqanchaqliq qilip kilichekni közlimestin mushu peytni ötküziwetseq, Xitaylar wetinimizge Millionlighan Xitay banditlirini yötkep kilip bizning ichimizge olturaqlashturidu. Undin kiyin kikirdigimiz siqilidu, hemme mal-mülkimizn bulap-talinidu, we numusimizgha tigidu; andin biz özimizni Xitay Fashistlirining changgilidin azad qilishta quwetsiz qalimiz.
Milli Azatliq Uyushmilliri bu ehwalni eniq chushünidu we bundin kiyin bu peytning bir deqiqisnimu bakargha ötküzmeslik üchün qesem berduq, amma xelqimizning parlaq yashami, erkinligi, shansi, we ularning yaxshilinishi üchün wesh’i Xitay zalimlirigha qarshi jengni hazir bashlash zörür.

Biz özining aylisining we xelqining bextini oylighan adamni, heqiqat we jasaretni ügengüchi insanlarni, qehrimanlirimizni we hemme yashlirimizni, batur eskerlirimizni, we ularning herqandighini, peytning bir deqiqisningmu öküzmey, bizning qatirimizda turup zalim Xitaylargha qarshi turishini chaqirimiz. Ċllċning bizning teripimizde we uning rehmisning biz bilen bille ikenligidin shöhpilinidighan birmu insan yoqtur.

Qerindashlar! herbirimiz Xitaylargha qarshi qeyserlik bilen algha atlinishimiz lazim! Zaman kütmeydu. Bizning hayatimiz we bextimiz hazir bizning qolimizda: eger biz qorqsaq her ikkilisni yüttürimiz.

Milli Azatliq Uyushmillirigha qitilinglar! herbir ayrim orunda bir yarlik Milli Azatliq Uyushmisi teshkil qilinglar! wesh’i Xitaylargha qarshi hemmiz algha atlinayli we qarshiliq körsiteyli! Bizning ghelbimizning zamani chuqum kilidu!

Milli Azatliq Uyushmisi

Membe: Amerika Qoshma Shitatliri, chet’el Ishlari Bölümi, Stratigiyilik Xizmetler Ishxanisi, Höjjet XL32642. "Sinjkiang diki Inqilapning Meqsidi," 1945 inji yili 9 inji ayning 25 inji küni, Amerika Qoshma Shitatlirining Ürümchide Turushluq Konsulxanistin ibertilish numuri 23, selinghan numuri 1.


                                         Anaweten Üchün Mujadile
                                          
(Keyinki Inqilap Kitapchisi)

Bu kitapce buyerde Amirika Qoshma Shitatlirining Ürümchide Turushluq Konsulxanisi üchün yezilghan esli terjimisining qayta Uyghurchigha terjime qilinishi bolup hesaplinidu-Enwer Yüsüp.

Aslide Sh.T. bizning anawetinimiz bolup, Türk Eriqlirining heqiqi teritorisidur. Biz 7 million xelqtin teshkil tapqan. Bu tupraq qehriman ejdadlirimiz terifidin qalghan parlaq murasdur bolup, bu murasni qoghdash bizning muqeddes burchimiz we mes’uliyetchanlighimizdur. Xitay zalimliri we qaraqchilliri bu bu zimingha 200 yil burun wesh’ilerche we banditlerche kilip, teritorimizni tartip aliwatidu, bizlerni qul qiliwatidu, tupraghimizni mustemlike qiliwatidu we muqeddes dinimizni aqaretlewatidu. Yighip eytqanda, biz közi bar amma kör, qulighi bar amma gas, tili bar amma gacha, we puti bar amma aqsaq adamlerge oxshap qalduq. Mushundaq ahanet we qanxorliq mu’amililige qandaqmu tayanghili bolidu? Bu ishlarni oylap köreyli. Bularning qaysi birsige qarshechiqqili bolidu? eger sen bir jasus yaki xa’in bolmisang; eger anangdin tughulghan bolsang; eger kindikingning qeni mushu tupraqqa tökülgen bolsa; eger atangning heqiqi oghli bolsang andin sen hazirqi eytilghan heqiqetni inkar qilalmaysen!

Sen wetinimizning ötmüshte, Sultan Sutuq Bughra Xan, Harin Bughra Xan, Abdul Rashid Xan, Mohammet Xan, Suttuq Xan, we Osman Xanlardek eriqimizning qehrimanlirining rehberligi astida qandaq güllengenligini chuqum unutmasliqing lazim. Bu ulugh insanlarning waxtida biz tupraghimizning igillirri iduq we mediniyitimizning shehwitini bashqilarningki bilen baraber saqlighan iduq. Äng axirqi 200 yilning ichide biz parlaq heqqimizni yoqattuq we meynet we qanxor bolghan qebi’i zalim Xitaylarning hökmuranlighida haywandek yashduq.

Nime ücün Ili inqilawi yüzberdi? bu shuning üchünki azatlighimiz üchün, ewlatlirimizning bextiwe muwepiqiyeti üchün, dinimizning güllishi üchün, heqqimizning bolghanlighida. Biz Ċllċning "men zalimlarning hemmini jazalaymen" digen sözige ishinimiz. Bizge yene shu eniq melumki hemme quwweq Ċllċning ilkide. Biz bu chüshenji bilen jeng qilduq we qebih Xitay hökmuranlighini üch wilayette (Altay, chöcek, we Ghulja) aghdurup tashlap hör Musulman Sherqi Türkistan Jumhuruiyiti quruwatimiz. Buning bilen birwaqitta, atalerimizning qolidin tartiwilinghan bayraqni biz köterduq.

Hoy, wetendashlar, dindashlar, we qandashlar. Qorqma, yürügingni chong tut, gheyretlik we jür’retlik bol.
Nurghun qan tökülgendin kiyin biz bir 11 bitim din teshkil tapqan bir kilishimni uttuq. Bu kilishimni pütünley saqlapqilsh üchün, xelq herqandaq nersini qurban qilishqa razi bolash lazim.

Hiliger tülki, uzun tumushuqliri bilen, özlirige ayit bolmighanni qolgha keltürüp elishni izdewatidu; namussiz we zalim Xitaylar bu 11 bitimni bizni qarughu qilip qapqangha chüshürip üchün qolliniwatidu. Bu Xitaylar bizge yaghach qazanda ash biriwatidu (birla qollunup andin tashlaydighan). "Xitayning qoligha yanibir qetim chüshüp qilishtin Xuda saqlisun." Äger biz shundaq bolsaq kishiler özining nime künlerni köridighanlighini obdan bilidu. Xalayiq, chuqum ötmüshni esle. Zimin bizning basqunchining uningda hechqandaq heqqi yoq.

Hazir, bu zalimlarning Ürümchi diki bash qumandanliri özlirining tügeshken hayatini uzartishqa tirishmaqta. Ularning nishani özlirining kona qanliq usulini qurup qiqish. Ular bilen birqanche lalma itlar, wijdansiz exmeqler we maxtanchaqlar Xitaylar bilen birge xa’inliq rol oynimaqta. 11 bitim anglashmisi zalimlarning burunqi eksige kilishige hech qandaq yol qoymaydu, eger uning hemme maddilliri ijra qilinsa.

Ho, namussiz shiplaslar we sheytanlar. Senler alli burun duzaqqa chüshüshkiningni bilishing lazim. Biz, qandash milletler, sen xa’inlerninn Xitayning depigha usul oynishinglarge yol qoymaslighimiz lazim.

Bu dimokratsiyining, heqqaniyetchilikning, we erkinlikning zamani bolup mutleq diktaturliqqa qet’i yol yoq. Bu arqigha chikinish zamani emes, 20 inji esirning parlaq dewirliri. Biz chuqum bilimizni ching baghlap mujadilini toxtatmaslighimiz lazim.

Zalimlar Sherqi Türkistanimizdin téz chiqip ketsun.
Bu jasuslar, xa’inlar, qorchaqlar hem bille chiqip ketsun.
Xitaylarning ghalcha itliri we ularning egeshküchillirimu chiqip ketsun.
Hör Sherqiy Türkistan köp yasha.
Ulugh we qehriman jengchiler jiq yasha.
Ulugh 30 kün ramizan künidiki zuwa ezenliri köp yasha.
Her künlik besh waqit namizimizning ezenliri jiq yasha.
Bu zalimlar bilen jasuslar, we Xitayperesler yoqalsun, yoqalsun, yoqalsun.
Äger sen atlanmisang sanga bu zimin üstide hech orun yoq.

Menbe: Amerika Qoshma Shitatliri chet’el Ishlar Idarisi, Xitay Ishliri Bölimi, "Tihwadiki Tupilangning alametliri," Amerika Konsuli J.Hall Poxtondin chet’el Ishliri Sekritarigha, Ürümchi, 1947- yili 1- ayning 13- küni, selinghan numur 2.